Czym jest rejestr służący przejrzystości?
Rejestr służący przejrzystości to baza danych zawierająca wykaz „przedstawicieli grup interesu” (organizacji, stowarzyszeń, grup i osób samozatrudnionych), którzy prowadzą działania mające na celu wywarcie wpływu na politykę i proces decyzyjny UE.
Zawiera on informacje, dzięki którym obywatele mogą znaleźć odpowiedzi na pytania takie jak: jakie interesy są reprezentowane na szczeblu UE, kto je reprezentuje i w czyim imieniu oraz jakie środki finansowe przeznacza się na tego rodzaju działania (w tym wsparcie finansowe, darowizny, sponsorowanie itp.). Główne elementy rejestru:
- Ogólnodostępna strona internetowa, na której przedstawiciele grup interesu rejestrują aktualne informacje o swojej działalności na szczeblu UE.
- Kodeks postępowania określający sposób, w jaki przedstawiciele grup interesu powinni kontaktować się z instytucjami Unii.
- Mechanizm dotyczący skarg umożliwiający każdemu zainicjowanie dochodzenia administracyjnego w związku z domniemanymi przypadkami nieprzestrzegania kodeksu postępowania przez zarejestrowanych przedstawicieli grup interesu.
Transkrypcja nagrania wideo
Rejestr służący przejrzystości
Kilka tysięcy grup i organizacji – takich jak organizacje pozarządowe, ośrodki analityczne, korporacje, stowarzyszenia branżowe i platformy obywatelskie – próbuje wpływać na to, jakie przepisy przyjmuje Unia Europejska.
Ich celem jest pomoc instytucjom UE w kształtowaniu polityki odpowiadającej na potrzeby i realia społeczeństwa lub konkretnej branży, sprawy lub firmy, którą reprezentują.
Jest to uzasadniony i niezbędny element demokratycznego procesu podejmowania decyzji. Każdy powinien móc obserwować tego rodzaju działania, a także móc wyrazić swoje zdanie.
Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej i Komisja Europejska stale współpracują, aby promować jak największą przejrzystość i etyczność lobbingu w celu zwiększenia odpowiedzialności za tę działalność.
Rejestr służący przejrzystości został stworzony po to, aby wykazać, jakie interesy są każdorazowo reprezentowane na szczeblu unijnym.
Jest to publiczna internetowa baza danych, w której grupy interesów rejestrują się i publicznie deklarują, kim są, kogo reprezentują, na jakie obszary polityki UE chcą wpływać, jak są finansowane i jakie zasoby przeznaczają na działania lobbingowe.
W 2021 roku rejestracja stała się de facto obowiązkowa.
Dotyczy to wszystkich przedstawicieli grup interesu, którzy nawiązują bezpośredni kontakt z instytucjami UE.
Na przykład tylko zarejestrowani przedstawiciele grup interesu mogą wejść do budynków instytucji UE, aby spotkać się z posłami, komisarzami i urzędnikami oraz zasiąść w panelach ekspertów.
Dotyczy to również spotkań i wydarzeń, w tym wideokonferencji, których celem jest wpłynięcie na podejmowane decyzje.
Wszyscy zarejestrowani przedstawiciele grup interesu muszą podpisać kodeks postępowania.
Tworzą oni internetowy profil swojej działalności lobbingowej i rzeczniczej w dowolnym z języków urzędowych UE i są odpowiedzialni za dokładność informacji oraz ich aktualizację.
Każda nowa organizacja ubiegająca się o rejestrację jest sprawdzana.
Każda organizacja nieprzestrzegająca kodeksu postępowania może zostać usunięta z bazy danych na okres do dwóch lat.
Obecnie, ponad dekadę od stworzenia pierwszego międzyinstytucjonalnego rejestru służącego przejrzystości, zarejestrowanych jest ponad 12 tys. przedstawicieli grup interesu.
Rejestr służący przejrzystości zapewnia lepszy nadzór nad lobbingiem, obejmujący zarówno przedstawicieli grup interesu, jak i osoby kształtujące politykę, które się z nimi spotykają.
W ten sposób przejrzystość lobbingu pomaga w promowaniu zrównoważonego przedstawicielstwa i unikaniu nadmiernych nacisków lub uprzywilejowanego dostępu do informacji lub decydentów.
Społeczeństwo natomiast dzięki rejestrowi może łatwo się dowiedzieć, kto dokładnie jest zaangażowany w tworzenie polityki unijnej.
Obecnie rejestr służący przejrzystości jest rzetelnym narzędziem pomagającym w tworzeniu jeszcze silniejszej i bardziej otwartej demokracji europejskiej.
Otwarty dialog
Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej i Komisja Europejska stale prowadzą otwarty i przejrzysty dialog z przedstawicielami grup interesu i społeczeństwa obywatelskiego.
Te instytucje Unii mają kontakt z wieloma grupami i organizacjami reprezentującymi szczególne interesy. Jest to zgodny z prawem i niezbędny element procesu decyzyjnego, gwarantujący, że polityka UE odzwierciedla realne interesy obywateli.
Proces ten musi być jednak otwarty, aby umożliwić odpowiednią kontrolę publiczną i zagwarantować, że instytucje Unii ponoszą przed obywatelami Unii odpowiedzialność za swoje działania.
Im bardziej otwarty jest ten proces, tym łatwiej można zapewnić zrównoważoną reprezentację wszystkich grup interesu i uniknąć niepotrzebnych nacisków lub uprzywilejowanego dostępu niektórych stron do informacji lub decydentów.
Postanowienia i zasady regulujące rejestr określono w porozumieniu międzyinstytucjonalnym Parlamentu, Rady i Komisji.
Aktualności
Od 1 września 2025 r. obowiązują nowe zasady spotkań z przedstawicielami grup interesu.
From now on, the Register will automatically compare the financial information given by clients and intermediaries.
This will help to improve data quality and spot possible inconsistencies in their declarations.
NEW: Transparency Register gets a new feature – Re-activation of removed registrations with the same registration (REG) number